Διάχυση & Αξιολόγηση

 Η επιστήμη μέσα από τη διερεύνηση και τη συνεργασία.

Στο πλαίσιο της μαθητικής κινητικότητας Erasmus+ στο Collège Saint-Louis της Λιέγης, είχαμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε ένα μάθημα Φυσικής, σε τάξη αντίστοιχη με τη Β΄ Γυμνασίου της Ελλάδας. Το μάθημα αυτό, όπως και κάποια άλλα, πραγματοποιείται στα αγγλικά, παρότι το σχολείο βρίσκεται σε γαλλόφωνη περιοχή. Εφαρμόζεται η μέθοδος CLIL (Content and Language Integrated Learning), όπου το γνωστικό αντικείμενο διδάσκεται μέσα από μια ξένη γλώσσα. Έτσι, οι μαθητές δεν διδάσκονται απλώς Φυσική, αλλά εξοικειώνονται ταυτόχρονα με την επιστημονική ορολογία στα αγγλικά, αναπτύσσοντας γλωσσικές δεξιότητες σε αυθεντικές συνθήκες επικοινωνίας και προετοιμαζόμενοι αποτελεσματικότερα για ένα διεθνές εκπαιδευτικό και επαγγελματικό περιβάλλον.

Διερεύνηση μέσα από το πείραμα

Το θέμα του μαθήματος ήταν η ατμοσφαιρική πίεση. Από την αρχή έγινε φανερό ότι η διδασκαλία βασίζεται στη διερευνητική μάθηση, με τους μαθητές να έχουν ενεργό ρόλο σε κάθε στάδιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Εργαζόμενοι σε ομάδες τεσσάρων ή πέντε ατόμων, ανέλαβαν να σχεδιάσουν και να πραγματοποιήσουν ένα πείραμα που θα τους οδηγούσε στην κατανόηση του φαινομένου.

Κάθε ομάδα έλαβε διαφορετικά υλικά από τον εκπαιδευτικό και κλήθηκε να διαμορφώσει τη δική της υπόθεση, να οργανώσει τη διαδικασία, να πραγματοποιήσει παρατηρήσεις και να καταλήξει σε τεκμηριωμένα συμπεράσματα. Ανάμεσα στα πειράματα που παρουσιάστηκαν ήταν η διαστολή του αέρα μέσα σε ένα μπαλόνι με τη μεταβολή της θερμοκρασίας και η δημιουργία διαφοράς πίεσης πάνω και κάτω από μια αυτοσχέδια «γέφυρα» από χαρτί και βιβλία.

Μια ομαδοσυνεργατική κουλτούρα ήδη εδραιωμένη

Αυτό που εντυπωσίασε περισσότερο δεν ήταν μόνο η οργάνωση της δραστηριότητας από τον εκπαιδευτικό, αλλά το πόσο φυσικά λειτουργούσαν οι μαθητές μέσα στην ομάδα τους. Δεν χρειάστηκε καμία ιδιαίτερη καθοδήγηση για το πώς να συνεργαστούν· η κατανομή ρόλων, η ανταλλαγή απόψεων και η από κοινού λήψη αποφάσεων γίνονταν αβίαστα, σαν κάτι απόλυτα οικείο. Κάθε μαθητής είχε συγκεκριμένο ρόλο —ένας σχεδίαζε στον πίνακα το πείραμα και το υπόμνημα των συμβόλων, ένας δεύτερος διαχειριζόταν τον χρόνο, ένας τρίτος εκτελούσε το πείραμα και ένας τέταρτος παρουσίαζε στην τάξη την ερμηνεία των αποτελεσμάτων— και η εναλλαγή ανάμεσα σε αυτούς τους ρόλους γινόταν χωρίς τριβές.

Η ευκολία αυτή δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα συστηματικής εξοικείωσης: πρόκειται για μαθητές που έχουν συνηθίσει να εργάζονται ομαδοσυνεργατικά ως πάγια διδακτική πρακτική και όχι ως περιστασιακή δραστηριότητα. Η ομαδική εργασία, όταν καλλιεργείται συστηματικά από νωρίς, παύει να είναι μια τεχνική που εφαρμόζεται περιστασιακά και γίνεται τρόπος σκέψης και μάθησης.

Το λάθος ως μέρος της μάθησης

Εξίσου σημαντική ήταν η στάση του εκπαιδευτικού απέναντι στο λάθος. Τόνισε ότι μια λανθασμένη αρχική υπόθεση δεν αφαιρεί βαθμούς, καθώς σκοπός δεν είναι η αποστήθιση της σωστής απάντησης αλλά η εφαρμογή της επιστημονικής μεθόδου. Οι μαθητές ενθαρρύνονται να διατυπώνουν ελεύθερα τις ιδέες τους, να τις ελέγχουν πειραματικά και να αναθεωρούν τις απόψεις τους με βάση τα δεδομένα που προκύπτουν από την παρατήρηση.

Η έμφαση στη διερευνητική προσέγγιση αποτυπώνεται και στον τρόπο αξιολόγησης: στις τελικές εξετάσεις κάθε μαθητής καλείται να σχεδιάσει και να πραγματοποιήσει ένα πείραμα, με τη διαδικασία αυτή να αποτελεί σημαντικό μέρος της τελικής βαθμολόγησης. Έτσι αξιολογείται όχι μόνο η θεωρητική γνώση, αλλά και η ικανότητα εφαρμογής της επιστημονικής σκέψης στην πράξη.

Κουλτούρα υπευθυνότητας

Αξιοσημείωτη ήταν και η κουλτούρα υπευθυνότητας που έχει αναπτυχθεί στην τάξη. Οι μαθητές μετακινούν μόνοι τους τα θρανία για τις ομαδικές δραστηριότητες και, με την ολοκλήρωση του μαθήματος, επαναφέρουν τον χώρο στην αρχική του διάταξη, αναλαμβάνοντας ενεργό ρόλο στη διατήρηση της λειτουργικότητας της αίθουσας.

Το παιδαγωγικό όφελος: ομαδοσυνεργατική μέθοδος και CLIL (Content and Language Integrated Learning)

Η εμπειρία αυτή ανέδειξε στην πράξη δύο παιδαγωγικές προσεγγίσεις που λειτουργούν συμπληρωματικά. Η ομαδοσυνεργατική μέθοδος διδασκαλίας, όταν εφαρμόζεται συστηματικά και όχι αποσπασματικά, καλλιεργεί δεξιότητες επικοινωνίας, οργάνωσης και ανάληψης ευθύνης, ενώ παράλληλα κάνει τη μάθηση πιο βιωματική: οι μαθητές δεν παρακολουθούν παθητικά τη γνώση αλλά την οικοδομούν οι ίδιοι μέσα από την παρατήρηση, τον πειραματισμό και τον αναστοχασμό.

Ταυτόχρονα, η διδασκαλία με τη μέθοδο CLIL αποδεικνύει ότι η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας δεν χρειάζεται να περιορίζεται στο μάθημα της γλώσσας· μπορεί να ενσωματωθεί οργανικά σε άλλα γνωστικά αντικείμενα, ενισχύοντας ταυτόχρονα τη γλωσσική επάρκεια και την επιστημονική σκέψη. Ο συνδυασμός ομαδοσυνεργατικής μεθόδου και CLIL δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου οι μαθητές συνεργάζονται, επικοινωνούν και σκέφτονται επιστημονικά σε μια δεύτερη γλώσσα — μια δεξιότητα ιδιαίτερα πολύτιμη για το μέλλον τους.

Η εμπειρία αυτή συνδέεται άμεσα και με τις πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη στο σχολείο μας. Αν και η προσέγγισή μας διαφοροποιείται από εκείνη που παρακολουθήσαμε στο Βέλγιο, αξιοποιούμε βασικές αρχές της μεθόδου CLIL με στόχο τη γλωσσική υποστήριξη των μαθητών κατά την προσέγγιση των Φυσικών Επιστημών. Εστιάζουμε στη γλωσσική εξομάλυνση των διδακτικών κειμένων, στην αποσαφήνιση της επιστημονικής ορολογίας και στη σταδιακή οικοδόμηση του απαραίτητου ακαδημαϊκού λεξιλογίου, ώστε οι μαθητές να κατανοούν ευκολότερα το γνωστικό περιεχόμενο και να αναπτύσσουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση κατά τη μελέτη και την έκφρασή τους. Με τον τρόπο αυτό, η γλώσσα λειτουργεί ως εργαλείο μάθησης και όχι ως εμπόδιο στην κατανόηση, ενισχύοντας τη συμμετοχή όλων των μαθητών στη μαθησιακή διαδικασία. Περισσότερες πληροφορίες για τις δράσεις και τις εφαρμογές της προσέγγισης αυτής στο σχολείο μας είναι διαθέσιμες στη σχολική μας ιστοσελίδα.

Πολλές από τις πρακτικές που παρακολουθήσαμε στο σχολείο της Λιέγης μπορούν να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης και για το δικό μας σχολείο: η συστηματική καλλιέργεια της ομαδικής εργασίας από νωρίς, η ανάθεση σαφών ρόλων μέσα στις ομάδες, η αντιμετώπιση του λάθους ως ευκαιρίας για μάθηση, καθώς και η δοκιμή στοιχείων CLIL σε περισσότερα μαθήματα, αποτελούν κατευθύνσεις που μπορούν να ενισχύσουν ουσιαστικά τη συμμετοχή των μαθητών και να καλλιεργήσουν δεξιότητες απαραίτητες για τον ενεργό πολίτη και τον αυριανό επιστήμονα.

Την Παρασκευή 8 Μαΐου 2026, στο Αμφιθέατρο των ΕΠΑΛ & ΕΚ Ευόσμου, η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Δυτικής Θεσσαλονίκης διοργάνωσε μια σημαντική εκδήλωση αφιερωμένη στην Ημέρα της Ευρώπης και στην ανάδειξη της συμβολής των ευρωπαϊκών προγραμμάτων Erasmus στην εκπαίδευση. Το Γυμνάσιο Μυγδονίας είχε την ιδιαίτερη χαρά και τιμή να συμμετάσχει ενεργά στη διοργάνωση, τόσο με παρουσία μαθήτριάς του στη Στρογγυλή Τράπεζα μαθητών και μαθητριών για τις εμπειρίες από τα Ευρωπαϊκά Προγράμματα, όσο και με παρουσίαση της Erasmus πορείας του σχολείου στο κοινό της εκδήλωσης.

Η παρουσίαση του σχολείου μας είχε τίτλο «Οι Erasmus “Μεταμορφώσεις” & το “Ἐρῶ Erasmus”» και πραγματοποιήθηκε από πέντε μαθήτριες της δωδεκαμελούς ομάδας του φετινού προγράμματος Erasmus. Ο τίτλος δεν επιλέχθηκε τυχαία. Αποτύπωνε με ακρίβεια τη φιλοσοφία με την οποία το Γυμνάσιο Μυγδονίας προσεγγίζει τα ευρωπαϊκά προγράμματα: όχι ως αποσπασματικές δράσεις, αλλά ως μια συνεχή διαδικασία παιδαγωγικής, πολιτισμικής και σχολικής μεταμόρφωσης.

Στο κέντρο της παρουσίασης βρέθηκε η ιδέα ότι το Erasmus μπορεί να λειτουργήσει ως δύναμη ανανέωσης της σχολικής ζωής. Η αφήγηση ξεκίνησε συμβολικά από μια φράση της Beverly Cleary: “If you don’t see the book you want on the shelf, write it.” Από αυτή τη φράση γεννήθηκε η δική μας Erasmus εκδοχή: «If you don’t have the school you want, then fight for it.» Έτσι, ο Erasmus καθηγητής και ο Erasmus μαθητής αποφάσισαν να αλλάξουν το σχολείο τους. Και πράγματι, το άλλαξαν. Γιατί στο Γυμνάσιο Μυγδονίας πιστεύουμε ότι το σχολείο πάντα έχει κάτι να κερδίσει όταν ανοίγεται στην Ευρώπη, στη συνεργασία και στη δημιουργία.

Η παρουσίαση αξιοποίησε ακόμη και τη γλώσσα της αρχαίας τραγωδίας, μέσα από εικόνες από Erasmus παράσταση των «Χοηφόρων» του Αισχύλου, θέτοντας το ερώτημα: “How can we escape Education’s Death Valley?” Η απάντηση δόθηκε με σαφήνεια: με δράση. Το Erasmus, ως βιωματική παιδαγωγική πράξη, έρχεται να βγάλει το σχολείο από την αδράνεια, να ενεργοποιήσει μαθητές και εκπαιδευτικούς και να δώσει νέο νόημα στη σχολική καθημερινότητα.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην πορεία των ευρωπαϊκών προγραμμάτων που υλοποίησε το Γυμνάσιο Μυγδονίας όλα αυτά τα χρόνια: από τα ΚΑ1 επιμορφωτικά σχέδια με άξονες το CLIL, τις ΤΠΕ, την αφήγηση και την παρουσίαση, μέχρι τα μεγάλα ΚΑ2 έργα για την αρχαία ελληνική γραμματεία, την τέχνη και τη λογοτεχνία, το δημιουργικό Erasmus Quake και το φετινό Erasmus Citizen, με κεντρικό σύνθημα: «Το σχολείο δείχνει τον δρόμο: ΕΥ ΖΗΝ ως EU citiZEN.»

Ένας από τους σημαντικότερους άξονες της παρουσίασης ήταν η ανάδειξη του Erasmus ως ενός «πρωτεϊκού» σχολικού προγράμματος. Όπως ο αρχαίος Πρωτέας είχε τη δύναμη να μεταμορφώνεται, έτσι και το Erasmus μεταμορφώνεται μέσα σε κάθε σχολική μονάδα, προσαρμόζεται στις ανάγκες της και υπηρετεί τους ιδιαίτερους παιδαγωγικούς της στόχους. Στο Γυμνάσιο Μυγδονίας, αυτή η μεταμορφωτική δύναμη εστιάζει αμφίδρομα: στον εκπαιδευτικό και στον μαθητή. Ο εκπαιδευτικός βελτιώνει τις προσωπικές και διδακτικές του δεξιότητες, ανανεώνει το μάθημά του και αποκτά νέα οπτική. Ο μαθητής, από την άλλη, δημιουργεί το δικό του προσωπικό «αποθετήριο κατορθωμάτων», μια Erasmus bank εμπειριών, δεξιοτήτων και επιτευγμάτων.

Κορυφαίο σημείο της παρουσίασης αποτέλεσε η αναφορά στο θαυμαστό τρίδυμο του Γυμνασίου Μυγδονίας: μαθητής – καθηγητής – γονέας. Για εμάς, τα Erasmus προγράμματα δεν αφορούν μόνο μια μικρή ομάδα μαθητών και εκπαιδευτικών. Αφορούν ολόκληρη τη σχολική κοινότητα. Ο μαθητής βρίσκεται στο επίκεντρο, ο εκπαιδευτικός τον καθοδηγεί, ο γονέας τον στηρίζει, και το Erasmus λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος που ενώνει το σχολείο με τη γονεϊκή κοινότητα, τις εκπαιδευτικές δομές, τη διοίκηση και την τοπική κοινωνία.

Η συμβολή των γονέων παρουσιάστηκε ως ιδιαίτερο κεφάλαιο της Erasmus κουλτούρας του σχολείου μας. Οι γονείς του φετινού Erasmus οργάνωσαν γιορτές υποδοχής, γωνιές δώρων, photo booth, τραπέζια με καρτελάκια, γωνιά συνεντεύξεων, χειροποίητο μικρόφωνο, διακόσμηση με μπαλόνια, θεματική εστίαση στην ελιά, ακόμη και DJ γωνιά. Η παρουσία τους ανέδειξε με τον πιο ζωντανό τρόπο ότι τα Erasmus προγράμματα είναι υπόθεση συλλογική: σχολείου, οικογένειας και τοπικής κοινωνίας.

Το Erasmus αποτύπωμα του Γυμνασίου Μυγδονίας παρουσιάστηκε ως αποτύπωμα ορατό και άυλο. Είναι ορατό στους τοίχους του σχολείου, στις αφίσες, στα λογότυπα, στις περιβαλλοντικές καμπάνιες, στις σχολικές δημιουργίες, στα web magazines, στα infographics, στις θεατρικές παραστάσεις, στις ταινίες και στις δράσεις διάχυσης. Είναι όμως και άυλο, γιατί αποτυπώνεται κυρίως στους μαθητές: στα παιδιά που «ξεφοβήθηκαν», που ονειρεύτηκαν, που δημιούργησαν, που αγάπησαν περισσότερο το σχολείο τους.

Οι μαθήτριες παρουσίασαν με συγκίνηση και υπερηφάνεια πώς, μέσα από τα Erasmus προγράμματα, οι μαθητές έγιναν καλλιτέχνες, δημοσιογράφοι, παρουσιαστές σε webinars, ξεναγοί σχολικής πινακοθήκης, δημιουργοί ταινιών και ενεργοί φορείς διάχυσης. Έγιναν μαθητές που δεν περιορίζονται στο θρανίο, αλλά αναλαμβάνουν ρόλους, ευθύνες, πρωτοβουλίες και δημιουργούν το δικό τους ευρωπαϊκό αποτύπωμα.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στο ολιστικό Erasmus αποτύπωμα στη σχολική κοινότητα: στη δημιουργία λογοτύπων μέσα από ψηφοφορίες, στις περιβαλλοντικές καμπάνιες, στον ευπρεπισμό του σχολικού χώρου, στη συλλογική προετοιμασία για την υποδοχή ευρωπαϊκών αποστολών, στις δράσεις όπου συμμετέχει όχι μόνο η Erasmus ομάδα, αλλά ολόκληρο το σχολείο. Γιατί, όπως τονίστηκε, το Erasmus είναι από όλους για όλους.

Η παρουσίαση κορυφώθηκε με την αναφορά στη μεγάλη κατάκτηση του Γυμνασίου Μυγδονίας: την Erasmus Διαπίστευση. Μετά από χρόνια μαθητικών κινητικοτήτων, επιμορφώσεων εκπαιδευτικών, διεθνικών συνεργασιών, θεατρικών και κινηματογραφικών παραγωγών, eTwinning διακρίσεων και δράσεων εξωστρέφειας, το σχολείο εισέρχεται πλέον στη δική του Accreditation Era. Πρόκειται για μια νέα περίοδο οργανωμένης, σταθερής και μακρόπνοης ευρωπαϊκής παρουσίας.

Στο τέλος της παρουσίασης, οι μαθήτριες κάλεσαν το κοινό να γνωρίσει τη φετινή Erasmus περιπέτεια του σχολείου στη Λιέγη, μέσα από τη νέα ιστοσελίδα του έργου. Το σύνθημα που διέτρεχε όλη την παρουσίαση ήταν ξεκάθαρο: Ἐρῶ Erasmus. Αγαπούμε το Erasmus, γιατί αγαπούμε το σχολείο που μεταμορφώνεται, το σχολείο που δημιουργεί, το σχολείο που ανοίγεται στην Ευρώπη και στον κόσμο.

Η συμμετοχή του Γυμνασίου Μυγδονίας στην Ημέρα Ευρώπης 2026 αποτέλεσε μια σημαντική στιγμή διάχυσης, αναστοχασμού και εξωστρέφειας. Ήταν μια ευκαιρία να παρουσιαστεί όχι απλώς ένα σύνολο ευρωπαϊκών δράσεων, αλλά μια ολόκληρη παιδαγωγική φιλοσοφία: ότι το Erasmus, όταν υπηρετείται με όραμα, συνεργασία και αγάπη, μπορεί να αλλάξει τη σχολική κουλτούρα, να ενδυναμώσει τους μαθητές, να εμπνεύσει τους εκπαιδευτικούς και να ενώσει τη σχολική κοινότητα.

Και αυτή ακριβώς είναι η δική μας Erasmus αλήθεια:

Το σχολείο πάντα έχει κάτι να κερδίσει.
Ο μαθητής πάντα έχει κάτι να ονειρευτεί.
Ο εκπαιδευτικός πάντα έχει κάτι να δημιουργήσει.
Και το Erasmus τελικά μεταμορφώνει το σχολείο!

«Τι λέγανε στο τρένο της επιστροφής…»

Μαθητές και εκπαιδευτικοί του Γυμνασίου Μυγδονίας μιλούν για την εμπειρία Erasmus+

Στο τρένο της επιστροφής, από τη Λιέγη προς τις Βρυξέλλες, η ατμόσφαιρα ήταν γεμάτη συναισθήματα. Οι ημέρες της κινητικότητας είχαν περάσει γρήγορα, όμως οι εμπειρίες που είχαν ήδη χαραχθεί στη μνήμη των μαθητών ήταν πολλές και έντονες. Βαλίτσες, φωτογραφίες στα κινητά, γέλια αλλά και μια γλυκιά συγκίνηση για τον αποχωρισμό! Ζητήθηκε από τους μαθητές και τους τρεις συνοδούς εκπαιδευτικούς να μοιραστούν τις σκέψεις τους για το ταξίδι που μόλις ολοκληρωνόταν.

Οι μαθητές μίλησαν αυθόρμητα για τις στιγμές που θα τους μείνουν αξέχαστες.
«Από τις πιο ωραίες αναμνήσεις ήταν αυτές που κάναμε με τους συμμαθητές μας αλλά και με καινούργιους φίλους», ανέφερε ένας μαθητής. Και ένας άλλος συμπλήρωσε με ενθουσιασμό:
«Περάσαμε καταπληκτικά και δημιουργήσαμε πάρα πολλές αναμνήσεις. Σας προτείνουμε πραγματικά να μπείτε κι εσείς σε αυτό το πρόγραμμα!».

Για πολλούς μαθητές, η πιο σημαντική πλευρά της εμπειρίας ήταν οι ανθρώπινες σχέσεις που δημιουργήθηκαν μέσα σε λίγες μόνο ημέρες.
«Γνώρισα καινούργια παιδιά και έκανα αρκετή παρέα μαζί τους», είπε ένας μαθητής, ενώ μια μαθήτρια πρόσθεσε:
«Είμαι τόσο ευγνώμων για τους ανθρώπους που γνώρισα και για τις φιλίες που δημιουργήσαμε. Ελπίζω κάποια στιγμή να τα ξαναπούμε».

Άλλοι μαθητές στάθηκαν στο πόσο μοναδική ήταν η εμπειρία της γνωριμίας με διαφορετικούς πολιτισμούς:
«Ήταν μια αληθινή εμπειρία ζωής», ανέφερε ένας μαθητής.
«Γνωρίσαμε καινούργια άτομα και κάναμε φίλους σε όλη την Ευρώπη, και από το Βέλγιο και από την Ιρλανδία – κάτι που δεν θα ήταν δυνατό σε άλλες συνθήκες», είπε μια άλλη μαθήτρια.

Όταν τους ζητήθηκε να ξεχωρίσουν το προσωπικό τους highlight, οι απαντήσεις ήταν πολλές και γεμάτες ενθουσιασμό. Για αρκετούς μαθητές, η πιο έντονη στιγμή ήταν το αποχαιρετιστήριο πάρτι:
«Το highlight για μένα ήταν το αποχαιρετιστήριο πάρτι, γιατί εκεί βρεθήκαμε όλοι πιο κοντά».
«Για μένα η καλύτερη στιγμή ήταν όταν χορεύαμε όλοι μαζί στο τέλος», είπε μια μαθήτρια.

Άλλοι θυμήθηκαν συγκεκριμένες στιγμές του ταξιδιού:
«Φανταστικές δραστηριότητες – περάσαμε εκπληκτικά και για μένα το highlight ήταν η επίσκεψη στις Βρυξέλλες».

«Το πρώτο βράδυ που φιλοξενήθηκα ήταν μια αξέχαστη εμπειρία».
«Το Maastricht ήταν για μένα το highlight, γιατί εκεί νιώσαμε ότι γνωριστήκαμε περισσότερο».

Ένας μαθητής αποτύπωσε με έναν ιδιαίτερα όμορφο τρόπο το νόημα αυτής της εμπειρίας:
«Το Erasmus δεν είναι απλά ένα ταξίδι. Είναι ένας τρόπος οι άνθρωποι να γίνουν μια οικογένεια και οι στιγμές να γίνουν αναμνήσεις».

Άλλοι μίλησαν για τη συγκίνηση του αποχαιρετισμού:
«Η πιο δυνατή στιγμή ήταν ο τελευταίος αποχαιρετισμός. Ίσως να μην ξαναδούμε κάποια από αυτά τα παιδιά, αλλά δημιουργήθηκαν πολύ δυνατά συναισθήματα».

Οι περισσότεροι μαθητές είχαν και ένα μήνυμα για όσους θα έχουν την ευκαιρία να συμμετάσχουν στο μέλλον:
«Όποιος έχει την ευκαιρία να πάρει μέρος στο Erasmus, να αρπάξει την ευκαιρία, να μην την αφήσει. Δεν θα το μετανιώσει».

Από την πλευρά των εκπαιδευτικών, η εμπειρία της κινητικότητας επιβεβαίωσε τον βαθύτερο παιδαγωγικό ρόλο τέτοιων δράσεων. Όπως ανέφερε μία από τις συνοδούς καθηγήτριες:
«Η κινητικότητα Erasmus νοηματοδοτεί κυριολεκτικά τη σχολική πράξη. Γιατί το σχολείο είναι επικοινωνία, είναι γνωριμία, είναι άνοιγμα σε άλλους πολιτισμούς, είναι συμπερίληψη – όλα αυτά που μπορούν να γίνουν πράξη μέσα από μια τέτοια εμπειρία».

Άλλη εκπαιδευτικός στάθηκε ιδιαίτερα σε όσα αποκόμισαν οι μαθητές:
«Χαίρομαι πολύ που οι μαθητές μας ενθουσιάστηκαν με την κινητικότητα. Κατάλαβαν τα κοινά στοιχεία που μας συνδέουν με όλους τους Ευρωπαίους. Είδαν από κοντά την ευρωπαϊκή πολιτειότητα, επισκέφθηκαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, γνώρισαν νέους ανθρώπους και έζησαν μέσα σε οικογένειες. Είναι εμπειρίες που δεν θα ξεχάσουν ποτέ».

Και τέλος, όπως ειπώθηκε συγκινητικά:
«Είναι δύσκολο να βρω ένα μόνο highlight, γιατί τα highlights ήταν ατελείωτα. Νιώθω πλημμυρισμένη από συναισθήματα – ευγνωμοσύνη για το Erasmus, αγάπη για τους μαθητές μας και βαθιά εκτίμηση για την εμπιστοσύνη των οικογενειών τους».

Κάπως έτσι, μέσα στο βουητό του τρένου της επιστροφής, ολοκληρωνόταν μια κινητικότητα γεμάτη εμπειρίες, φιλίες και ανακαλύψεις. Ένα ταξίδι που δεν τελειώνει πραγματικά με την επιστροφή, γιατί οι δεσμοί που δημιουργήθηκαν και οι εμπειρίες που αποκτήθηκαν θα συνοδεύουν τους μαθητές για πολλά χρόνια.

Το μόνο βέβαιο είναι ένα:

Συνεχίζουμε Erasmus.